Maand: mei 2013 (Page 2 of 4)

Film van de dag: La Dolce Vita (1960)

“Het is een uniek lijden en weinigen kunnen het begrijpen,” sprak ze langzaam. “Het is geen lijden zoals de massa dat kan. Of erger, zoals die talloze Afrikaanse kindjes met hun dikke buiken, korstig glimmende huid en hun vliegendrommen. Dat is lijden dat iedereen wel lukt, als men er maar ietwat naar zou willen streven. Confectie-lijden noem ik dat.” Ze roerde een theelepel kaviaar door haar uit vier miniatuur Bodum Santos potten gemixte koffiemengsel en keek dromerig gepijnigd voor zich uit. “Je ziet het ook steeds populairder worden: armoede, honger, al die fantasieloze lijdensvormen. Iedereen denkt maar wat aan te lijden tegenwoordig, en hoe breder vertegenwoordigd het lijden onder het volk, hoe meer men neerkijkt op het afzien van de elite. Welnu, begrip voor ons lijden begint bij het inzicht dat je het niet kúnt begrijpen tenzij je elitelijdende bént. Het is een soort Araucana-ei verhaal, zogezegd.”

Ik schraapte voorzichtig mijn keel op vragende toon. Verstoord keek ze me aan. “Wij elite zijn dan wel bovenmatig gevoelig, maar zeker niet achterlijk, heer Cineman. Ik besef mij uiterst goed wat u wilt vragen. Ook u mist het besef, al moet ik toegeven dat u al iets boven het gribus uitrijst. Desalniettemin zal ik u ons lijden uitvoerig uit de windsels wikkelen. Enig inzicht bieden in het uitzichtloze van de in-crowd is uiterst inschikkelijk van mijzelve, al moet ik dit oordeel zélf vellen.”

Een scherpe blik schoot richting één van de assistentes die hevig bloosde. Blijkbaar was het haar taak om onbescheiden uitspraken voor de dame te plegen, om zodanig een ‘al zeg ik het zelf’ te voorkomen. Met een mild vergevingsgezinde trek rond haar lippen hield de dame haar vergulde koffielepel in de lucht. Een andere assistente rende haastig op het lepeltje af met een doekje. Terwijl het lepeltje, zorgzaam verpakt, afgevoerd werd, begon de uiteenzetting.

“Allereerst is er, zoals menig natuurkundige u zou kunnen vertellen, maar één manier om écht te stralen: volledige reflectie. Wij moeten immer de illusie geven dat we stralen, en de enige wijze om dat voltijds vol te houden is alles te weerkaatsen. Wat mij brengt bij punt twee: oppervlakkigheid. De beste spiegels zijn die met een perfect oppervlakkig oppervlak, immers. Diepgang, eerlijkheid en volume, daar is nog nooit iemand hogere maatschappelijke sferen mee bestegen. Illusie, oppervlakkigheid en volslagen mysterie, daar kom je verder mee.” Ze sipte van haar koffie, het luxe verfijnde kopje bijna in één sip al halfleeg.

“Voor dat mysterie moeten we met name veel offers plegen. Volledige privacy, bijvoorbeeld. Oh, er wordt vanalles over ons geroddeld, maar dat zetten we zelf in werking, met medewerking van de pers. In werkelijkheid weet niémand iets over ons – wij delen niets, met wie dan ook. Ons hele inkomen is gestoeld op de persoonlijke geheimen die we bij ons dragen.”

Ik knikte, maar ze trok een wenkbrauw op. “U denkt dat ik overdrijf, maar in feite heb ik u al meer verteld dan ik menigeen vertel. Misschien is het de leeftijd. Ik heb niet veel meer te verliezen – het zoete leven ligt al achter me. En het kan zo vermoeiend zijn, heer Cineman, altijd maar verwacht te worden het centrum van elk feestje te zijn.” Met een meedogenloos weemoedige blik staarde ze naar haar haardvuur.

“Waar blijft de hel die me beloofd is ?” mompelde ze. Een assistente slaakte een diepe zucht voor de dame.

Ik wil maar zeggen, ik begrijp best dat iedereen niet alles zélf kan doen.

Film van de dag: A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III (2012)

Ze zeiden dat ik alles kon worden wat ik maar wou, dus ik werd een treinongeluk. Laat ik vooropstellen dat u me hier goed moet verstaan. Ik bedoel treinongeluk niet metaforisch, zoals veel aanstellers wel doen. Niets van die zielige beeldspraak aan het lijf van Cineman. Als het eufemistisch bedoeld was voor een psychische instorting, excessief drankgebruik of doorgeslagen destructief gedrag, dan had ik dat beestje gewoon bij de desbetreffende naam genoemd. Nee, ik werd een echt, heus treinongeluk. Een topprestatie van jewelste, al zeg ik het zelf, en ik was niet van een ‘echt’ treinongeluk te onderscheiden. Alles klopte. Doe het maar eens na, het valt heus niet mee. Als zodanig was ik dan ook een trots treinongeluk. Een treinongeluk dat er wel degelijk mocht zijn. Een treinongeluk om rekening mee te houden en zelfs om met licht ontzag naar te kijken. En toch zinde het me niet. Het ging niet ver genoeg.

Aan de inzet lag het alvast niet. Ik deed écht mijn best. Er was weinig aan de toewijding en inspanning te verbeteren. Sterker, ik gaf op dat vlak menig treinongeluk mijlenver het nakijken. Nu is dat makkelijker dan u denkt, want de meeste treinongelukken zijn gemakzuchtig van aard. Dat gebeurt maar en gebeurt maar en gebeurt maar. Geen doelmatigheid, geen design. Het gemiddelde treinongeluk is gewoonweg, en vindt dat wel best zo. Dat is ook logisch: een origineel treinongeluk heeft nooit iets anders hoeven zijn. Het schiet een gemiddeld treinongeluk niet eens als mogelijkheid te binnen iets anders te wensen te zijn. Een treinongeluk is een treinongeluk is een treinongeluk en that’s that.

Als zodanig heb je als nouveau accident de train een streepje voor. Je hebt er hard voor gewérkt, het is je niet met de zilveren paplepel ingegoten. De armen zijn uit de mouwen gestoken. Je bent tot het uiterste gegaan om het treinongeluk van je dromen te worden. Geen evident streven, waar naarmate je je doel bereikt, je ook je eigen esthetiek en finesses in ontwikkelt. Misschien was ik dan geen geboren en getogen treinongeluk, maar in de materiële schade, de ligging van mijn rijtuigen en de slachtofferaantallen kon ik die aristocratische accidentelen nog wat leren. Daar lag het ook allemaal niet aan.

Het probleem was het spoor. Het is toch een beperking binnen het treinongeval zijn. Het gaat maar twee kanten op, snijdt hier en daar een ander spoor en dat was het wel zo’n beetje. Geen speelruimte voor uitbreidingsideeën. Simpel gezegd zit je er gewoon aan vast. En het is wel een verplicht nummertje, zo’n spoor. Die eeuwige rails. Met hun bielzen. Man man, praat me niet van die bielzen. En die rechtlijnigheid. Uiteraard hebben we het niet eens over de bovenleidingen, aan die boven alles verheven aanstellerij maak ik niet eens één woord vuil. Maar dat spoor, dat is toch een ernstige beperking. Een begrenzing. Ik zou zelfs willen stellen dat het het laatste taboe is binnen het treinongevallen. Stel je toch eens voor: een treinongeval zonder rails. Men zou verdomd raar staan te kijken. Nee, ik zie het ook niet snel gebeuren, nee. Verdomd onpraktisch. Onuitvoerbaar, zelfs. Maar toch, stel u eens voor. Geen spoor.

Ik wil maar zeggen, spoorloos ontsporen is een streven dat ik dankbaar aan mijn horizon bewaar.

Film van de dag: Argo (2012)

“Nee, nee, nee,” drong ik aan door de telefoon. “Je luistert niet. Ik heb het over écht duister.” Het onbegrip aan de andere kant van de lijn deed me even mijn voorhoofd betasten. “Duister, inktzwart, niets te zien. Dat. Echt, écht duister. Niet donkerblauw met sylhouetten. Niet zwart met lichtflitsen. Niets ervan. De logische volgende stap is volledige duisternis. Ja, als je niet luistert, dan blijf ik het natuurlijk niet uitleggen.” Ik hing op. Vijf seconden later belde mijn telefoon.

“Zeg nou niet steeds dat je het niet begrijpt, je begrijpt het prima. Het is namelijk ook volstrekt niet moeilijk. Duister. Meer niet. Meer laat je niet zien. Duister, that’s it. Alles pikzwart. Geen jamaar, nee, stop nou even. Écht duister. Dat men-“

Ik schonk een glas water in terwijl een bijna paniekerig relaas aan de andere kant van de lijn afstak en staarde naar buiten. Een stralend blauwe lucht. Er fladderden lustig wat vogeltjes met de lente in de lucht. In het gras staarde loom een kat naar het overvliegend wild. Ik luisterde maar half naar het geraas via de lijn. Het was ruis. Ik ademde rustig in.

“Vergeet het publiek, man. Wil je nou geschiedenis maken of niet ? Een film met enkel écht duister. Geen bewegende beelden, enkel zwart. Overal schijt aan hebben. Alleen zó vind je het cinematisch idioom volledig opnieuw uit. En daar ging het toch om ? Je belde me om te vragen hoe het medium zich nog kan vernieuwen, nou, dat vertel ik je net. En al klinkt het krankzinnig, dit is de logische stap om nog iets nieuws te doen. Ga dwars tegen de overgeproduceerde beeldvertelling heen, ga zelfs voorbij de Dogme cinema, stap volledig i-“

Water. Ademen. Ik legde de telefoon even op tafel en wandelde naar het toilet. Mijn druppels tinkelden op het porcelein en ik sloot mijn badjas weer. Liep terug naar tafel. Zoals verwacht was mijn gesprekspartner nog steeds aan het ratelen. Ik sloot hem nogmaals aan mijn oor. “Natuurlijk is het eng. Het is volledig van het padje, letterlijk. Het is zo ver out of the box dat je de box niet eens meer kunt zien. En je publiek zal volledig in het duister tasten, zeker. En niet weten wat ze ervan moeten maken. Maar daardoor maken ze er ook iets eigens van. De meest waardevolle ervaring die je ze kunt geven.”

Ik hoorde mijn maag knorren. “Luister, als je het niet durft, had je mij niet om advies moeten bellen. Ik heb je gezegd wat ik ervan denk. Een volledige film met enkel écht duister. Technisch niet te hoog gegrepen, veel creatieve mogelijkheden, en een vernieuwing van heb-ik-jou-daar. Ik ga hangen, want ik heb honger. Denk er maar even over na.”

Ik hing op en deed een fantasieloze diepvriespizza in de oven. Ik wil maar zeggen, creatief en vernieuwend zijn hoef je niet op álle vlakken.