Tag: Proza (Page 7 of 13)

Nu de terreur in Amsterdam vaste vormen heeft aangenomen (serie geweldadige inbraken thuis, blijvende intimidatie in de openbare ruimte) voel ik ook de neiging om te roepen: “Streng aanpakken die lastpakken.” Ik heb echter onlangs begrepen waarom harder straffen niet werkt. Dat zal ik hier uitleggen.

.

Het gaat niet om schuld en boete, maar om schuld en slachtofferschap. Als je uitgaat van schuld en boete, dan blijft de crimineel in zijn rol van crimineel. De boete/straf heeft immers zijn zonde weggewassen, en hij kan weer van voren af aan beginnen. Een boete/straf doet enkel fysiek lijden. Fysiek lijden is vele malen beter te doorstaan dan psychisch lijden, oogt stoer en genereert martelaarschap. Hoe bereik je optimaal psychisch lijden? Door enerzijds het schuldbesef te optimaliseren en anderzijds het gevoel van slachtofferschap te minimaliseren. Schuld en slachtofferschap, dus.

NULLUS LIBER ERIT,

.

Je bent een onbezorgde meid, in de twintig. Het leven kabbelt lekker voort met beduidend meer ups dan downs. Al voelt dat niet perse zo — weinig jonge mensen weten op dat moment hoe gelukkig ze zijn. Het besef van geluk, dat komt later, als de stormen van het jonge leven zijn gaan liggen en je eindelijk zitvlees krijgt en rust in je kop, voor het stil staan bij de ware zin des bestaans.

Je wordt verliefd. De eerste weken ben je in hogere sferen. Het duizelt. Je loopt op de bergen van je gemoed waar zuurstof zeldzaam is. De ijlheid van de lucht maakt je licht in je hoofd. Het venijn sijpelt ondertussen door, druppel per druppel, in je kristallen universum. De man blijkt geen kopie te zijn van jouw vriendinnen. Hij praat niet veel. Hij doet dingen die je niet weet. Hij doet ook dingen die je weet en niet goed vindt. Hij leeft niet zo gezond als je zou willen. Hij is niet gezellig. Je verandert. Je fluit niet meer en zingt niet meer. Je bent gefocussed op die man.

Je minnaar houdt van je en vindt je geil, maar hij kan niet tegen jouw gezeur. Hij wil doen wat hij wil, wanneer hij wil en hoe hij wil. En als hij klaar is met al die dingen doen, als hij ergens een plekkie heeft in zijn tijd waar hij geen zinvollere vulling voor heeft — iets statusverhogends om indruk te maken op zijn maatjes bijvoorbeeld — dan wil hij naar jou toe.

In zijn dromen doe jij extatisch de deur open in een niemendalletje, en werp je je in zijn armen. Je sleurt hem naar de bank en begint ter plekke aan een woeste liefdesbetuiging. Je rukt zijn t-shirt eraf en trekt zijn broek naar beneden. Je gaat voorover buigen en laat hem je met wilde stoten nemen.

Hoe teleurgesteld is hij als jij daar staat, met je boze kop. Het is laat, je moet de volgende dag werken. Je laat hem met tegenzin binnen, je vraagt of hij een kopje thee wil. Je hebt je slaapattributen aan en sloffen aan je voeten. Na het kopje thee keert hij teneergeslagen huiswaards. Onderweg komt hij langs een bruisend café waar hij de rest van de nacht zijn onbegrip wegzuipt.

De liefde tussen man en vrouw gaat vaak niet over rozen.

Van de week las ik allerlei smeuïgs over Diederik Stapel. 

Dat hij niet één onderzoek (die van het carnivoren-egoïsme) maar talloze heeft gefingEErd, zijn hele loopbaan door. Dat hij de tests in zijn eentje uitvoerde, áls hij ze uitvoerde. Dat als zijn studenten de proefpersonen zelf wilden testen, hij botweg weigerde. Dat als zij aandrongen hij ze de mond snoerde met: “Uw toon bevalt me niet” of “het is een kwestie van vertrouwen”(in de wetenschap, sic). Dat de rector magnificus van de Universiteit van Tilburg partijdig was, tot onlangs 3 studenten achter de rug van D. Stapel om het onderzoek opnieuw uitvoerden en niets van zijn aannames heel lieten, de resultaten onder de neus van rector Philip Eijlander schoven en deze niets anders restte dan aan de noodrem te trekken (“Ik kon er niet meer omheen”). Dat de UvT na aanleiding van dit ongeluk het beleid op twee punten gaat aanpassen:

-onderzoeksgegevens moeten 5 jaar openbaar blijven ten behoeve van nadere toetsing

 -de rector magnificus zal onpartijdig zijn

Hoe ze dat laatste willen aanpakken weet ik niet. Hoe en in welke mate de rector in eerste instantie partijdig was ook niet.

D.Stapel heeft een openbare mea culpa geschreven. Helaas kan hij het niet laten op subtiele wijze de schuld buiten zichzelf te plaatsen (de druk om te presteren was te hoog, hij kon geen weerstand bieden aan de cultuur van aldoor publiceren), en zichzelf stiekem toch een schouderklopje te geven: “Ik heb de fout gemaakt dat ik […] de wereld net iets mooier wilde maken dan hij is.“

Nee, Mijnheer Stapel, niet de cultuur van steeds publiceren heeft u gedwongen om jarenlang uw onderzoeksresultaten uit uw duim te zuigen, dat deed u helemaal zelf, u en uw tomeloze zucht naar succes en aanzien. De jongens die mee hebben gedaan aan het bouwen aan bunkers voor de Nazi’s, de moffenhoeren die neukten om hun gezin van de hongersnood te redden, die zijn onterecht aan de schandpaal genageld. U niet. Er was geen pistool op het hoofd van uw kind of uw zusje gericht.

De Speld heeft er een geducht concurrent bij gekregen. Als ik in het vervolg bepaalde stukken onderteken met D. Stapel, dan weet u wat ik ermee bedoel. U zijt gewaarschuwd.

Een veelvoorkomende klacht: “Oud Zeikwijf is zo negatief, altijd maar klagen.” Nogal wiedes. Anders had ik voor deze alter ego wel een pseudoniem als “Joviale Bourgondiër” of “Vrolijke Nimf” gekozen, dunkt me. Maar goed. Voor wie er zo desperaat naar hunkert, hier een positief bedoeld stukje.

.

Een voorwaarde om je goed te voelen in je leven is volgens gangbare opvattingen “vaste grond onder je voeten.” Heb je dat niet, dan ben je veroordeeld tot een onbestemmig lot, naar van grilligheid. Ik neem op mij de onmogelijke opgave om te bewijzen dat dat niet zo is. M.a.w.: dat vaste grond onder je voeten niet nodig is om je happy te voelen. Sterker nog: dat vaste grond niet nodig is punt. En zomogelijk nog verder: dat vaste grond niet bestààt. Eenmaal daar aanbeland zal ik mijn belofte van een positief stukje wel moeten inslikken vrees ik. Het zij zo. Hoe zij haar best er ook voor doet, Oud Zeikwijf zal nooit “Lief Trutje” worden. Fasten your seatbelts.

Ik draai het om en begin bij het einde: vaste grond bestaat niet. Het is zo. Daar heb ik geen bewijzen voor nodig. De aarbol is een spettertje gesmolten steen, ooit uitgespuugt door een of ander cosmisch objekt. Het zweeft doelloos rond in het helaal. Op die druppel heeft zich door de kou een korstje gevormd. Een heeeel dun korstje. Pak er maar een atlas bij als je mij niet gelooft. Bij het zien van een dwarsdoorsnede van de aarde kun je niet anders dan je hart vasthouden: inderdaad een hoop vloeibaar, heet spul, met een drijvend laagje waar wij op lopen. Dat laagje is zo dun dat het hier en daar plooit, en ook wel eens breekt. Ook ontsnapt er zo nu en dan een wolk hete stoom die zich een weg naar de buitenkant drukt, zoals de luchtbellen in een pan kokende bechamelsaus als je een tijdje niet roert.

Hebben de meest gedeprimeerden onder ons nu al lezend zelfmoord gepleegd? Hèb ik nog lezers over? Dan ga ik verder.

Dat “vaste grond” een fata morgana blijkt, wil niet zeggen dat we daar niet naar snakken. Goud is ook tergend zeldzaam, maar hele volksstammen plegen daar moorden voor. Om te zwijgen over aardolie. Waar ik mee weer vreselijk dichtbij mijn startpunt (of mijn eindpunt zo u wilt) kom, iets wat ik met alle macht wil voorkomen, uit angst van het verliezen van de 3 onwrikbare positivo’s die nog stug doorlezen.

“Vaste grond”. Laten wij dat begrip maar eens goed klemmen op de glasplaat van de microscoop. Wij bedoelen met ons allen dat ons leven een vaste koers moet hebben. Dat veranderingen kwalijk zijn. Waarom zijn ze kwalijk?

De psychosociologie heeft er het beeld bij gelanceerd van wortels die de mens moet hebben, en die bij kap moeilijk weer aangroeien. Ik tuur naar mijn voeten en zie daar niets bungelen. Ik heb geen wortels. Ik ben een MENS. Geen boom. Ik loop vrij rond. Dat is wat mensen doen. Wij laten ons niet vastbinden door de denkbeelden van fantasierijke “-Ologen”.

Het is ook vaak een kwestie van geld: hoe langdurig vast de grond, hoe hoger de goudberg. Hieraan ga ik verder geen woord meer vuil maken. Wik en weeg, zou ik zeggen. Wat is je meer waard? Maar een kwestie van leven of dood is het niet.

Waar het dat wel is, is wanneer “vaste grond” te maken heeft met het nageslacht. Bij de eeuwig puberende lonesome cowboy zie je dat verlangen naar vaste grond niet. Dat verlangen is van de vrouw, die het van het kind heeft. Kinderen, die willen vaste grond. Geloven wij. Als ik journalist was, dan zou ik hier wat onderzoekjes bij moeten pakken om van de statistieken te begrijpen wie er slechter af is: het kind dat opgroeit op een gifbelt, of het kind dat daarvan weggerukt is, en geimplanteerd op een lekker stukje vruchtbare aarde? En als het zelfs dat kind lukt om een mooi plantje te worden in zijn nieuw tuintje, dan moet dat een aanmoediging zijn voor de ouders, of zijn de steken die ik laat vallen in de redenering te opzichtig? Ah! Een opmerking uit de zaal: “Soms is er geen nieuw tuintje, en wordt het kind zwervend, omdat het de ouders niet lukt om een nieuw tuintje te creëren…”

Tja. Dan pak ik terug naar mijn oorspronkelijk beeld van de aardbol en zeg ik: Gooi overboord je verlangen naar vaste grond. Maak van je leven een snoer van eilandjes. Zij dobberen in de oceaan van je bestaan. Je hopt van het ene naar het andere. Zodra een eiland vergaat, spring je op het volgende. Af en toe spring je mis en val je in het water. Maar je hebt leren zwemmen (een voorwaarde om zonder vaste grond te leven), dus je klautert gauw weer op het volgende vlotje, en je trekt je kindjes er ook snel op. Als je het verlangen naar vaste grond hebt uitgebannen, dan pas kun je op elk van die eilandjes volledig uitrusten. Je gaat zitten, en je geniet ogenblikkelijk van de schaarse momenten die het leven is.

Je kindjes kijken naar jou: je zit op je nieuw eilandje. Vredig en kalm. Je glimlacht en je zegt: “Kind, wat hebben we toch een lekker plekkie gevonden. Hier gaan we een poosje wonen.” Je kijkt niet naar het verzonken eiland. Je straalt, je bent gelukkig. Je kust je kind. Je gaat zitten en geniet. Je blik dwaalt af naar de tak waar een torretje op loopt, naar het licht van de duizend stukjes spiegel in het water. Je ruikt de verse geur van de grond. Je voelt een zacht briesje op je wang. Morgen is het leven toch over. Nu gaat het erom: niet verdrinken. Vrede in je hart. Carpe diem.

Ik kan het woord loser niet meer horen.

.

Toen ik jong was en deze benaming nog niet uit de VS was overgewaaid, wemelde het van zulke types in Amsterdam. Het waren gezellige jongens en meisjes, mannen en vrouwen, en ook bejaarden, die niet voor de heb gingen, maar hun leven in het teken van relaxed en easy zagen. Ik, komende uit snelle maatschappijen elders in de wereld, vond het een verademing. Ze waren doorgans best intelligent en/of getalenteerd. Ze hadden alleen geen zin in de ratrace en wat ambitie met je doet. Het leven tussen hen was bijzonder aangenaam. Zelf hoefde je dan ook niet zo veel: iedereen was straatarm. Je gevoel van geluk hangt toch vaak samen met wat de buren hebben. “Keeping up with the Jones” cq we passen onze consumptiedrang aan wat de buren hebben, kopen en doen. In mijn jeugd was mijn vriendenkring bevolkt met figuren die sterk op Jeff “The Dude” Lebowski leken. Geheel in stijl, eigenlijk, met wat van ons allemaal verwacht wordt in het kader van CO2-reductie en milieubescherming (al blijkt dat lijnrecht tegenover de behoeftes van een gezonde economie, die ons wil laten kopen-kopen-kopen). Het doet dan ook pijn als deze lieverds tegenwoordig met loser aangeduid worden. Het maakt mij bang voor de toekomst als mijn kinderen niet meer simpel van het leven zullen kunnen genieten met een minimum aan hebbedingetjes zonder dat dat vieze etiquet op hen geplakt zal worden.

Een heleboel van mijn vroegere vrienden leefden van een uitkering. Niet allemaal: de echte “Dude” laat zich niet subsidieren door de overheid. Die sprokkelt wat bij elkaar dmv een minimumbaantje en reduceert zijn levensstijl tot the bare necessities. De rest deed een beroep op de Sociale Dienst. Ik heb dat altijd als een zegen beschouwd. Want hoeveel kostten zij nou de burgerlijke burger? Zijn de belastingen sinds het genadeloos aanscherpen van de toelatingseisen nou zo drastisch gekeldert? Ik dacht het niet. Destijds werd dus voor een habbekrats een leger aan nietsnutten minimaal in leven gehouden. Een ideale oplossing. Typerend voor het pragmatisme van de Nederlander dat ik zo bewonderde. Als werkgever moet je daar toch niet aan denken dat je lui in dienst hebt die totaal geen werklust aan de dag tonen? Toen ik voor het eerst voet zette in Nederland, en mij verbaasde over de afwezigheid van overlast gevende (allocht…) jeugd, placht ik dit toe te schrijven aan het uitkeringstelsel. Ik dacht nog: “Geef alle Franse Noord-Afrikanen een uitkering, legaliseer wiet en hash en je hoort niemand meer piepen.” We hadden daar toen al (25 jaar geleden), in tegenstelling tot de situatie in Nederland, namelijk volop last van groepen slecht opgevoede jongens op straat.

Ik durf dit niet meer te denken. Er is een generatie binnengekomen die grondig misbruik van de situatie zou doen. Nix rustig thuis jointjes roken. Thuis is er, waar hun kamer zou moeten staan, een pronksalon voor het scharse bezoek van de ouders. Thuis worden hun vrienden niet getolereerd. Dan maar buiten. En dan ook maar op een onaangename manier dealen, je hebt toch tijd zat. En voorbij lopende meisjes nasissen “Hoer! Hoer!” Zij vervelen zich en zullen het ons laten weten ook. Het uitkeringstelsel noch het gedoogbeleid van weleer zijn aan hen besteed.

Nee. De relaxed jaren van mijn jeugd zijn onherroeppelijk voorbij. Het voelt als een gemiste kans.

Je hebt mensen die geloven dat de buitenkant echt telt. Bewapend met slogans als: “de eerste indruk is bepalend” proberen zij de arme luisteraar in vreemde kronkels te dwingen aangaande het verbeteren van zijn/haar uiterlijk. Ik moet daar niets van hebben… Sterker nog: ik ben faliekant tegen. Mijn mening bij de kwestie schoonheid was, is en blijft: schoonheid is magie.

Als je uitgaat van dit thema kun je mijn vriendinnenkring grosso modo in vier categorieën verdelen:

• de dazzling beauties zonder hersenen,
• de dazzling beauties mèt hersenen,
• de lelijkerds met hersenen,
• de arme sloebers zonder beauty noch hersenen.

(Lezer, besef bij deze wel dat om u te amuseren ik mezelf veroordeel tot in lengte van dagen elke vriendin te overtuigen dat ze absoluut bij de tweede categorie hoort. Een hels karwei.) Vraag eens aan iemand van de tweede categorie wat zij liever heeft: beauty of hersenen. 10 tegen 3 dat ze antwoordt: “Kom maar op met die kokende olie, maar blijf in godensnaam van mijn hersens af.” Dat weten de dazzling beauties zonder hersenen niet. Sterker nog: ze gelòven het niet. Mijn bedoeling hier is ze dat wel duidelijk te maken, zodat ze eindelijk eens ophouden met hun zuur verdiende geld aan cosmeticapatjepeeërs te doneren alsook met mij te vervelen met hun litaniën over het uiterlijk.

Because, if you want to know: I don’t give a shit about looks. En wel daarom: ik ben opgegroeid tussen de dazzling beauties, hetzij met hetzij zonder hersenen. Èn ze liepen stuk voor stuk als hondjes achter mij aan omdat ik altijd de beste ideeën had voor het spelen, èn ze hebben het stuk voor stuk moeilijker gehad dan ik op het liefdespad, èn ze zijn op hun oude dag stuk voor stuk lelijker dan ik geworden. Zelf hoor ik als je heel objectief kijkt bij de 3de categorie _ ik lijk eigenlijk min of meer op Ugly Betty_ maar in tegenstelling tot de dazzling beauties, kan ik toveren. Ja. Short plump and dark, ik durf zonder enige gêne een balzaal vol helblonde cellulitisvrije celluloïdpulp te betreden. Met het niet zeldzame resultaat dat ik ook nog de aandacht volledig naar mij toe weet te trekken èn aan het einde van de avond hun love interest heb ingepalmd. Dikkig lelijk ding hier heeft nooit en te nimmer gebrek gehad aan mannelijke (en vrouwelijke) belangstelling, en niet alleen in platonische zin.

Dus waar is het probleem? Het probleem zit hem er in dat vrouwen (het zijn meestal vrouwen. Mannen weten dat namelijk wèl) niet weten dat je moet toveren. Terwijl het zo simpel is. Een bezoek aan de sauna? Even denkbeeldig wat toverpoeder op je hangborsten strooien en ze glinsteren van zinnelijkheid. Vergeten te scheren? Wegdenken! Opeens tot je grote schrik een paar lovehandles om je middel? Toverformule “Ik heb ze, ik hou ze” gebruiken. Ook van toepassing op kilo’s, futloos haar, vet, bovengenoemde hangborsten, kapotte voortand en elk ontsierend attribuut waar je mee behept bent. Het werkt, het maakt je leven op slag een stuk makkelijker èn de dazzling beauties hebben het nakijken.

Het enige nadeel, en dat is er meteen eentje van formaat, bestaat erin dat je alleen kunt toveren als je fit en krachtig bent. Ziek moe en afgemat zal het niet lukken. En laat dat nou net de toestand zijn waarin u en ik meestal verkeren.