Auteur: Marc Tiefenthal (Page 1 of 29)

Het leven in een universiteitstad na gedane studies is nogal wereldvreemd. De hier bedoelde had vol ijver onderhandelingen gevoerd met een boekhandelaar om op zolder geen kolder maar wel gedichten en dichters te brengen. Of omgekeerd.

Het ging om een middelkleine stad waar geruchten zich vlug verspreidden via de tamtam. Het nieuws dat er dus op zolder dichters kwamen voordragen bereikte een pas ontslagen universitair onderzoeker. Hij verzocht zijn vriend, een ontslagnemend universitair onderzoeker op weg naar een loopbaan in het theater, contact op te nemen met de betrokken organisator teneinde hem tot bij hem te krijgen.

Het zijn geplogenheden die achterhaald zijn, inmiddels, door de sociale media. En kijk, er kwam wat voetenwerk aan te pas zodat er een wandeling van de een naar de ander aan te pas kwam. De man in kwestie bleek in een behoorlijk burgerhuis te wonen en had een hoofd dat elke schilder of tekenaar naar het potlood zou doen grijpen. Hoewel hij nog jong was, zag zijn hoofd er rijp uit. Hij sprak de landstaal als geen ander. Later zou hij zichzelf ‘bekakt’ noemen, omdat inmiddels het streektalige het overwicht kreeg op de landstaal.

Hij ontving zijn gast op gepaste wijze. En ja, hij pleegde al eens een gedicht of schreef een stukje. En of daarvoor plaats was op die zolder. Eigenlijk niet, zo zou blijken, daar deze man nog niets gepubliceerd had en er dus niets aan te bieden viel in de onderliggende boekhandel.

Desalniettemin zouden ze elkaar nog vaak ontmoeten. De man was net geslaagd voor het journalistenexamen van de nationale omroep. Hij zou er carrière maken als treurbuisverslaggever in de Wetstraat. De ander zou in diezelfde straat de communicatie ondersteunen.

Hij werd daarnaast ook schrijver van zowel gedichten als dikkere boeken over actuele en geschiedkundige onderwerpen. Hij werd succesrijk met een enkel boek en kon zich zo terugtrekken uit de treurbuisverslaggeving en van zijn pen leven.

Mochten er lezers zijn die hem herkennen, ja, hij is het.

Flurk was wat men tegenwoordig onder invloed van het Chinees een 損失, kortom een loezer noemt. Hij wist beter, hij was verlieslatend. In een prestatiegerichte kapitalistische maatschappij betekende dit dat hij een ramp was. Maar hij wist beter. Hij was zijn baan kwijt, vervolgens zijn werkloosheidsuitkering en leefde of liever overleefde van een leefloon. Desalniettemin wou hij werken en zocht hij werk.

Daartoe had hij al verschillende keren de VDAB zoals de werkloosheidsdienst heet, geraadpleegd. Officieel heet het dat deze dienst bemiddelt op de arbeidsmarkt. Daar heeft die markt alsnog weinig van gemerkt. Flurk was geen atypische werkloze, enkel een werkloezer. Hij had enkele jaren ervaring op zijn kerfstok, een mooi afgeronde middelbare school en dienstplicht vervuld.

Hij sprak weliswaar zijn talen niet altijd even vlot maar kon zich behelpen. Bij gebrek aan middelen had hij geen hobby’s meer.

Die dag meldde hij zich ten einde raad nogmaals aan bij de werkloosheidsdienst annex bemiddeling.’Ik heb echt werk nodig’, zei hij. ‘Hebben jullie nog altijd niets gevonden?’ vroeg hij. De totaal onbekwame bediende nam hem verveeld op, ‘gaat u zitten, mijnheer’. ‘Nee, we hebben niets gevonden. Toch niet voor u. Misschien weet u hoe u ons kunt helpen’.

Een nooit eerder gewaargeworden vlaag van woede trok door Flurk heen. Hij stond bruusk op, zijn stoel viel achterover, hij wierp de bediende een vernietigende blik toe en trok de wijde wereld in.

Klaas zat vaak met mij ’s ochtends op de trein. We woonden in dezelfde stad en werkten in dezelfde zij het een andere stad. Pendelaars, weet je wel. Op een ochtend stelde Klaas voor ‘er eerst een te pakken’. Ik bedankte. Klaas had het immers zwaar te pakken. Ondanks twee middellange verblijven in een afkickkliniek hield hij het glas vol.

Ach, hij had altijd graag gedronken. Zelfs toen hij achter het stuur van zijn Porsche zat. Te zat om Porsche te donderen. Nadien heeft hij nagelaten zijn rijbewijs terug te halen. Voor de samenleving een wijs besluit.

Klaas werd niet vrolijk van al dat drinken. Op het einde echter werd hij ronduit onuitstaanbaar.

Op een dag, misschien wel een donderdag, verliet ik mijn kantoor om naar het station te lopen toen ik Klaas voor me uit zag waggelen. In dezelfde richting. De militairen die de wacht hielden aan het Paleis der Natie, waar Kamer en Senaat huizen, keken hem na. Het was een bijzonder spektakel. Ik zocht geen contact met Klaas, hij leek me te ver heen.

Verder verliep voor mij alvast de dag zoals gewoonlijk.

Klaas echter moest ’s avonds zo nodig zijn kilometerlange wandeling maken, net geen acht kilometer. Hij wou, hoe dronken ook, niet verzaken aan zijn avondwandeling. Ja, ja, het is goed. Een ochtendwandeling maak je om gezond te blijven maar een avondwandeling? Om te dwalen.

Die dag echter stak Klaas de straat over zonder te kijken. Een auto kon hem niet ontwijken. Klaas werd overreden.

Bij mijn vierde verblijf bij Clooney, dat meteen mijn laatste zou worden, heb ik samen met zijn vrouw de man wegwijs gemaakt in de politiek. In de VS zijn er twee grote, dominante politieke partijen, in Frankrijk zijn er wel wat meer. Links en rechts zijn even verdeeld in beide landen. Het speelveld is ongeveer gelijk, hoewel een soort centrum rechts de kerk alsnog in het midden houdt. Soms gebeurt er een cohabitation waarbij het parlement een meerderheid heeft van een partij die niet deze is van de president.

Extreem rechts bestaat in Frankrijk dankzij le Pen (de schrijfstok) en is even racistisch en nazigezind als wat het oranje gevaar aan misdaden begaat. Clooney werd heel even stil. Hij verstond inmiddels zo goed als elk Frans woord in deze context en we konden ons dus onbekommerd onder de Fransen begeven.

Dat gebeurde de derde dag. We zakten af naar het dorp, gingen aan een tafeltje op een terras zitten luisteren. Hij begreep er aardig wat van. De vierde dag liet ik hem mee in debat gaan. In het Frans. Hij deed het uitstekend, veinsde zelfs overtuiging.

Et voilà, dacht ik, mission accomplie. Opdracht vervuld.

Niets is wat het lijkt maar het ziet er niet uit. We zien er nogal uit.

Clooney hecht veel belang aan zijn uiterlijk, zijn verschijning. Altijd piekfijn gekleed, allicht in maatpakken, en netjes geschoren.

Rien n’est ce qui se ressemble mais cela ne ressemble à rien. Nous en avons un de ces airs.

Kijk, deze zin drong er bij hem dan ook meteen diep in. ’s Anderendaags kon hij al de helft ervan reciteren.

Zo ging ik dus te werk, à la tête du client. De klant merkt het nauwelijks als ik zijn hoofd opmeet. Verder keken we af en toe naar een Franse film, zonder onderschriften, uit de Nouvelle Vague. En van later.

Bij de nouvelle vague klonk het zo: ‘le film français n’existe pas.’

Als acteur en regisseur vermaakte Clooney zich en het Frans vloeide er rijkelijk in.

Ik had gedacht dat George Clooney, als acteur, makkelijk in het Frans zou schuiven. Dat was een misrekening.

In doorsnee zijn Amerikanen zelfzeker, tot zelfingenomen. Dat staat het leren van een andere taal in de weg. ‘Wij, Amerikanen, enz.’, weet je wel. Welnu, de helft is van Duitse afkomst. Maar dat willen ze niet weten. De andere helft bestaat uit Italianen en Ieren. Een taal leer je echter door je ervoor te openen. Daartoe moet je ego plaatsmaken, een stap opzij zetten.

De laatste dag van mijn eerste verblijf had ik kennis gemaakt met de beeldschone mevrouw Clooney. Zij is de derde. George is nu echter een zestigplusser en geen Van het Groenenwoud. Dus zou de derde weleens de laatste kunnen zijn.

Was zij de steun waarop ik het breekijzer moest plaatsen? Zij is namelijk helemaal niet Amerikaans.

Ik bleef een week weg uit Frankrijk en keerde terug met de hogesnelheidstrein. In de auto vernam ik van de chauffeur hoe lang de Clooneys al in Frankrijk wonen.

Ik pakte George in met de zin: ‘Avec tout mon respect pour votre âge’. Dit respect bestaat niet in de Verenigde Staten noch in pakweg Nederland maar des te meer in Frankrijk. Clooney kreeg er meteen de Franse slag door. Het leerproces ging een versnelling hoger.

Onze gesprekken in het Frans vulde ik aan met boeken lezen. Clooney blijkt een gretig lezer. Na onze twee sessie kreeg hij het Frans te pakken. De tongval nog niet.

Veel van mijn vrienden – vertalers annex schrijver zien hun opdrachten verschralen. De kunstmatige dommigheid doet tegenwoordig hun werk, zo goed als gratis. De bedrijven denken er wel bij te varen door kosten te besparen en schotelen hun klanten onverteerbare teksten voor.

Van de weeromstuit melde enkelen zich nu als privaat leraar talen. Privaat docent vind ik nog sjieker. Dat laatste doe ik zelf al jaren, sinds ik op enkele dagen tijd mijn drie overgebleven klanten voor vertalingen verloren had. Niets te maken met robots, trouwens.

Ik reed de eerste keer met de auto naar Zuid-Frankrijk om Georges Clooney wat te leren Frans te spreken. Niet dat zijn tongval in de juiste plooi zou vallen. Nee hoor. Maar toch een mondje.

Ik belde aan. Een bediende deed de deur open en bracht me naar een van de tien of twaalf kamers in het domein. Het was 19 u ’s avonds. Om 20 u ontmoette ik de heer en mevrouw Clooney bij een uitstekend avondmaal uit de Franse keuken. We spraken Frans.

’s Anderendaags begonnen de sessies. Telkens een uur. Vier per dag. Vijf dagen na elkaar. Ik leerde eerste en vooral dat Engels fout uitgesproken Frans is en dat challenge eigenlijk défi is, al willen Franstaligen dat tegenwoordig niet meer weten. ‘Sjalange’.

De tweede keer dat ik tot ginder reisde heb ik niet auto gereden maar de trein genomen. De hogesnelheidstrein, zelfs. Clooney’s chauffeur kwam me ophalen aan het station. Enzovoort.